Rozwój zdolności sądzenia czy rozumowania? Wokół pytania o fundamenty kompetencji etyczno-moralnych

Jarosław Horowski

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/10.21697/fp.2016.2.09

Abstrakt


Kategoria „kompetencja” jest wykorzystywana od stosunkowo niedawnego czasu, gdyż dopiero od końca XX wieku, do formułowania teleologii wychowania moralnego. Mimo popularności tego pojęcia jest ono nieostre – zmienia sens wraz ze zmianą teorii filozoficznej, w ramach której jest definiowane. W artykule próbuję ująć kompetencje etyczno-moralne w kontekście neotomistycznej filozofii moralnej. Analizy mają trzy etapy. W pierwszym dookreślam miejsce kategorii kompetencji w namyśle nad rozwojem moralnym i jego wsparciem w wychowaniu, zestawiając kategorię kompetencji z charakterystyczną dla myśli tomistycznej kategorią cnoty moralnej, a dokładniej z podstawową cnotą rozumu – roztropnością. Efektem analiz jest postulat odróżnienia kompetencji etycznych od kompetencji moralnych. W drugim punkcie udzielam odpowiedzi na tytułowe pytanie o istotę kompetencji etyczno-moralnych, wskazując najpierw, jakie znaczenie dla zdobywania wiedzy etyczno-moralnej ma wydawanie sądów, a jakie rozumowanie. W ostatnim punkcie zastanawiam się nad możliwymi deformacjami w rozwoju owych kompetencji, skupiając się na konsekwencjach oderwania rozumowania od sądzenia, co stanowi domenę racjonalistycznej kultury Zachodu, w której szczególnie cenione jest rozumowanie.

Słowa kluczowe


kompetencje etyczno-moralne, roztropność, sądzenie moralne, rozumowanie moralne, krytyka racjonalizmu

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bednarski F. W. (1962). Egzystencjalny charakter zasad etycznych. Rzym.

Bednarski F. W. (1982). Prawo przyrodzone w empirycznym ujęciu. „Analecta Cracoviensia”, nr 14, s. 119-180.

Bocheński J. M. (1950). ABC tomizmu. Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”.

Bocheński J. M. (1992). Między logiką a wiarą. Z Józefem M. Bocheńskim rozmawia Jan Parys. Paris: Noir sur Blanc.

Gilson E. (1965). Elementy filozofii chrześcijańskiej, tłum T. Górski. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Horowski J. (2012). Sprawności czy kompetencje moralne? „Paedagogia Christiana”, nr 1 (29), s. 191–208.

Horowski J. (2014). The category of competence and the theory of moral education in the light of the philosophy of Jürgen Habermas and Jacques Maritain. „Edukacja Dorosłych”, nr 1 (70), s. 63–77.

Horowski J. (2015). Wychowanie moralne według pedagogiki neotomistycznej. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Krąpiec M. A. (1999). Człowiek i prawo naturalne. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Krąpiec M. A. (2005). Ja – człowiek. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Maritain J. (1988). Prawo naturalne i prawo moralne. W: Maritain J., Pisma filozoficzne, tłum. J. Fenrychowa. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Maritain J. (2005). Trzej Reformatorzy. Luter. Kartezjusz. Rousseau, tłum. K. Michalski. Warszawa–Ząbki: Fronda–Apostolicum.

Mróz M. (2001). Człowiek w dynamizmie cnoty. Aktualność aretologii św. Tomasza z Akwinu w świetle pytania o podstawy moralności chrześcijańskiej. Toruń: Wyższe Seminarium Duchowne.

Mróz M. (2010). Tajemnica ludzkiej nieprawości. Aktualność nauki św. Tomasza z Akwinu o złu moralnym i wadach głównych. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Mróz M. (2013). „Miej kulę ołowianą u nogi”. W obronie racjonalności i cnoty roztropności, czyli o znaczeniu prudentia w pracy wychowawczej. W: I. Jazukiewicz, E. Rojewska (red.). Roztropność i cierpliwość jako sprawności moralne w wychowaniu. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński.

Pieper J. (1966). The Four Cardinal Virtues: Prudence, Justice, Fortitude, Temperance. New York: University of Notre Dame Press.

Pieper J. (1994). Przyszłość bez pochodzenia i nadzieja bez podstaw?. W: J. Pieper. O trudnościach wiary dzisiaj. Rozprawy i mowy, tłum. T. Kononowicz, P. Waszczenko. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Ratzinger J. (1994). Wprowadzenie w chrześcijaństwo, tłum. Z. Włodkowa. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Swieżawski S. (1995). Święty Tomasz na nowo odczytany. Poznań: W drodze.

Ślipko T. (2005). Zarys etyki szczegółowej, t. 2: Etyka społeczna. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Tomasz z Akwinu (1964). Suma teologiczna, II-II, q. 47–56 (t.17: Roztropność), tłum. S. Bełch. Londyn: Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”.

Walczak M. (2002). Kompetencja. W filozofii. W: B. Migut i in.. Encyklopedia katolicka, t. 9. Lublin: Towarzystwo naukowe KUL.

Wojtyła K. (1994). Osoba i czyn. W: K. Wojtyła. Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Woroniecki J. (2000). Katolicka etyka wychowawcza, t. I, II/1. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142