Doświadczenia nieciągłości a refleksyjne uczenie się na podstawie dylematów moralnych. Studium jakościowe w ramach badania ETiK-International Edynburg

Andrea English

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/10.21697/fp.2016.2.05

Abstrakt


W związku z realizacją projektu ETiK, które miało miejsce na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie, opracowano Test Komeptencji Moralno-Etycznej Piętnastolatków (TKM-EP). Jego podstawą jest koncepcja, zgodnie z którą w kompetencji moralno-etycznej da się wyodrębnić trzy podkategorie: podstawową wiedzę etyczną, kompetencję sądzenia moralno-etycznego i zdolność projektowania działań w zakresie moralności. Dzięki przeprowadzonym badaniom empirycznym w każdej z wymienionych podkategorii wyróżniono od trzech do czterach poziomów. Planowane w Edynburgu badanie ETiK-International będzie miało na celu dalszą optymalizację TKM-EP. Dokona się to na dwa sposoby: po pierwsze, przy pomocy szkockiego planu nauczania (Curriculum for Excellence) zostaną zweryfikowane hipotezy zawarte w projekcie ETiK, po drugie zaś, do części empirycznej zostanie dodane studium jakościowe, które umożliwi określenie roli, jaką odgrywa doświadczanie nieciągłości występujące u uczniów podczas przechodzenia z jednego poziom kompetencji moralnej na kolejny. Pojęcie „nieciągłość” odnosi się do tych momentów doświadczania, w których nowa idea, inny punkt widzenia czy nieznany do tej pory przedmiot niejako stają przed uczącym się jako wyzwanie, na które początkowo nie ma on gotowej odpowiedzi i musi podjąć się jej poszukiwania.
W prezentowanym artykule pierwszy rozdział przedstawia rolę, jaką odgrywa wychowanie etyczno-moralne w Wielkiej Brytanii, ze szczególnym jednak uwzględnieniem kontekstu szkockiego. Rozdział drugi zawiera analizę zbieżności zachodzących między pułapem osiągnięć w zakresie przedmiotu Religious and Moral Education (kształcenie religijne i moralne) wyznaczonym przez szkocki plan nauczania (Curriculum for Excellence) i oczekiwaniami ustalnonymi w berlińskim projekcie ETiK dla najwyższych poziomów kompetencji moralno-etycznej w każdym z jej zakresów. W kolejnym rozdziale omówiono autorski projekt studium jakościowego, które ma na celu wykorzystanie przy kreowaniu rozumowania moralno-etycznego uczniów doświadczenia nieciągłości wywołanego przez konfrontację z dylematycznymi sytuacjami moralnymi. W ostatnim rozdziale szczególna uwaga została zwrócona na możliwość wykorzystania wyników badań ilościowych i jakościowych, uzyskanych w badaniu ETiK-International do projektowaniu szkoleń i kursów dokształających dla nauczycieli religii i wychowania moralnego ze szkół podstawowych i średnich.


Słowa kluczowe


doświadczenie nieciągłości, badanie ETiK, dylematy moralne, badanie jakościowe

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Benner D. (2003). Kritik und Negativität. Ein Versuch zur Pluralisierung von Kritik in Erziehung, Pädagogik und Erziehungswissenschaft. W: Kritik in der Pädagogik. 46. Zeszyt tematyczny czasopisma „Zeitschrift für Pädagogik”, s. 96–110.

Benner D. (2008). Moralność a kształcenie. O ich problematycznym stosunku w greckiej paidei i w nowożytnej teorii kształcenia, tłum. D. Stępkowski. „Kwartalnik Pedagogiczny”, nr 3, s. 69–100. Ten sam tekst ukazał się w języku polskim pod zmienionym tytułem: Przekaz moralności przez doświadczenie negatywne i etyka eksperymentalna jako adekwatne formy współczesnego wychowania moralnego. W. D. Benner (2008). Edukacja jako kształcenie i kształtowanie. Moralność – kultura – demokracja – religia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, s. 29–60.

Benner D., English R.A. (2004). Critique and Negativity: Toward the Pluralisation of Critique in Educational Practice, Theory and Research. „Journal of Philosophy of Education”, nr 38, z. 3, s. 409–428.

Benner D., Nikolova R. (red.) (2016). Ethisch-moralische Kompetenz als Teil öffentlicher Bildung. Der Berliner Ansatz zur Konstruktion und Erhebung ethisch-moralischer Kompetenzniveaus im öffentlichen Erziehungs- und Bildungssystem mit einem Ausblick auf Projekte zu ETiK-International. Paderborn–München–Wien–Zürich: Schöningh.

Brüggen F. (1988). Lernen – Erfahrung – Bildung oder über Kontinuität und Diskontinuität im Lernprozess. „Zeitschrift für Pädagogik”, nr 34, s. 299–313.

Bryce T. (2013). Assessment in Scottish Schools. W: T.G. Bryce, W.M. Humes, D. Gillies, A. Kennedy (red.). Scottish Education. Fourth Edition: Referendum. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 665–680.

Burbules N.C. (2000). Aporias, Webs, and Passages: Doubt as an Opportunity to Learn. „Curriculum Inquiry”, nr 30, s. 171–187.

Chater M., Erricker C. (2013). Does Religious Education Have a Future?. London: Routledge.

Conroy J.C., Lundie D., Davis R.A., Baumfield V., Barnes L.P., Gallagher T., Lowden K., Bourque N., Wenell K. (2013). Does Religious Education Work? A multidimensional Investigation. London: Bloomsbury.

Department for Education (2014). National Curriculum. Manchester: DfE. Dostępny na: https://www.gov.uk/government/publications/national-curriculum-in-england-framework-for-key-stages-1-to-4/the-national-curriculum-in-england-framework-for-key-stages-1-to-4 (otwarto 21.03.2016).

Dewey J (1963). Demokracja i wychowanie. Wstęp do filozofii wychowania. Warszawa: „Książka i Wiedza”.

Dewey J. (2014). Doświadczenie i edukacja. Warszawa: Warszawska Fima Wydawnicza.

Eaude T. (2012). Spiritual and Moral Development. W: L.P. Barnes (red.). Debates in Religious Education. Abingdon: Routledge, s. 120–131.

Education Scotland (2014a). Curriculum Impact Review: Religious and Moral Education 3-18. Livingston: Education Scotland.

Education Scotland (2014b). Religious and Moral Education: Assessing Progress and Achievement. Livingston: Education Scotland.

Education Scotland-HWL (brak daty). Curriculum for Excellence: Health and Wellbeing across Learning: Responsibilities for All -Principles and Practice. Livingston: Education Scotland. Dostępny na: https://www.educationscotland.gov.uk/Images/hwb_ across_learning_principles_practice_tcm4-540402.pdf (otwarto 13.3.2016).

Education Scotland-PoC (brak daty). The Purpose of the Curriculum. Livingston: Education Scotland. Dostępny na: http://www.educationscotland.gov.uk/learningandteaching/the curriculum/whatiscurriculumforexcellence/thepurposeofthecurriculum/index.asp (otwarto 13.3.2016).

Education Scotland-RMEEO (brak daty). Curriculum for Excellence: Religious and Moral Education-Experiences and Outcomes. Livingston: Education Scotland. Dostępny na: https://www.educationscotland.gov.uk/Images/rme_experiences_outcomes_tcm4-539887.pdf (otwarto 13.3.2016).

Education Scotland-RMEPP (brak daty). Curriculum for Excellence-Religious and Moral Education: Principles and Practice. Livingston: Education Scotland. Dostępny na: https://www.educationscotland.gov.uk/Images/rme_principles_practice_tcm4-540203.pdf (otwarto 13.3.2016).

English A.R. (2006). Eksperymentalna struktura ludzkiego uczenia się. Analiza porównawcza roli negatywnego doświadczenia w teorii Herbarta i Dewey’a, tłum. D. Stępkowski. W: J. Piskurewicz, D. Stępkowski (red.). Herbart znany i nieznany. W dwusetną rocznicę wydania ‘Pedagogiki ogólnej’. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, s. 118–136.

English A.R. (2013). Discontinuity in Learning. Dewey, Herbart and Education as Transformation. New York: Cambridge University Press.

English, A. R. (2016). John Dewey and the Teacher in A Globalized World: Imagination, Empathy and ‘Third Voice’. „Journal of Educational Philosophy and Theory”, nr 10 (w druku).

Fesmire S. (2003). John Dewey and Moral Imagination. Pragmatism in Ethics. Bloomington: Indiana University Press.

Hartshorn B. (2008). Religious and Moral Education. W: T.G.K. Bryce, W.M. Humes (red.). Scottish Education. Beyond Devolution. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 375–380.

Hedge N., MacKenzie A. (2016). Scotland’s curriculum for Excellence: a defence of autonomy and personhood. „Oxford Review of Education”, nr 42/1, s. 1–15. Dostępny na: http://dx.doi.org/10.1080/03054985.2015.1128890 (otwarto 16.3.2016).

Herbart J.F. (2007). Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania, tłum. T. Stera. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Kerdeman D. (2003). Pulled Up Short: Challenging Self-Understanding as a Focus for Teaching and Learning. „Journal of Philosophy of Education”, s. 293–308.

Lennon F. (2008). Organisation and Management in the Secondary School. W: T.G.K. Bryce, W.M. Humes (red.). Scottish Education. Beyond Devolution. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 383–391.

Lipman M. (2003). Thinking in Education. New York: Cambridge University Press.

McKinney S. (2012). Religious education in the United Kingdom and Ireland - Scotland. W: L.P. Barnes (red.). Debates in Religious Education. Abingdon: Routledge, s. 39–44.

Meyer-Drawe K. (2008). Diskurse des Lernens. München: Wilhelm Fink.

Miller J., McKenna U. (2012). Religion and religious education: comparing and contrasting pupils’ and teachers’ views in an English school. W: R. Jackson (red.). Religion, Education, Dialogue and conflict: Perspectives on Religious Education Research. Abingdon: Routledge.

Nixon G. (2008). Religious and Moral Education (RME). W: T.G.K. Bryce, W.M. Humes (red.). Scottish Education. Beyond Devolution. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 560–577.

Nixon G. (2013a). Curriculum: Early Years and Primary – Religious and Moral Education. W: T.G.K. Bryce, W.M. Humes (red.). Scottish Education. Beyond Devolution. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 492–500.

Nixon, G. (2013b). Curriculum Secondary – Religious and Moral Education. W: T.G.K. Bryce, W.M. Humes (red.). Scottish Education. Beyond Devolution. Edinburgh: Edinburgh University Press, s. 640–645.

OECD (2015). Improving Schools in Scotland. An OECD Perspective. Paris: Organization for Economic Cooperation and Development (OECD).

Ofsted (2015). School Inspection Handbook. Dostępny na: https://www.gov.uk/go vernment/uploads/system/uploads/attachment_data/file/458866/School_inspection_handbook_section_5_from_September_2015.pdf (otwarto 21.03.2016).

Oser F. (1998). Negative Moralität und Entwicklung. Ein undurchsichtiges Verhältnis. „Ethik und Sozialwissenschaften”, nr 9, z. 4, s. 597–608.

Oser F. (2005). Negatives Wissen und Moral. W: Erziehung – Bildung – Negativität, 49. numer specjalny czasopisma „Zeitschrift für Pädagogik”, s. 171–181.

Oser F., Spychiger M. (2005). Lernen ist schmerzhaft: Zur Theorie des negativen Wissens und zur Praxis der Fehlerkultur. Weinheim: Beltz.

Paul R. (2012). Critical Thinking: What every person needs to survive in a rapidly changing world. Tomales: Foundations for Critical Thinking.

Peterson A., Lexmond J., Hallgarten J., Kerr D. (2014). Schools with Soul: A new approach to Spiritual, Moral, Social and Cultural Education. Report of the Royal Society of Arts (RSA). Action Research Center. Dostępny na: https://www.thersa.org/discover/publications-and-articles/reports/schools-with-soul-a-new-approach-to-spiritual-moral-social-and-cultural-education (otwarto 21.03.2016).

Platon (1990). Państwo, tłum. W. Witwicki. Warszawa: Wydawnictwo AKME.

Priestly M. (2013). The 3-18 Curriculum in Scottish Education. W: T.G. Bryce, W.M. Humes, D. Gillies, A. Kennedy (red.). Scottish Education. Fourth Edition: Referendum. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Scottish Education Department (SED) (1972). Moral and Religious education in Scottish Schools (the Millar Report). Edinburgh: HMSO.

Scottish Executive (2006). A Curriculum for Excellence: Building the Curriculum 1: The contribution of Curriculum Areas. Edinburgh: SE.

Watson B. (2012). Why religious education matters. W: L. P. Barnes (red.). Debates in Religious Education. Abingdon: Routledge, s. 13–21.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142